Op een verjaardag vraagt iemand: ken jij een goede installateur? Er vallen drie namen. Jij zit er niet bij, je hoort het niet, en je komt nooit te weten of jouw naam erbij was. Zo werkt mond-tot-mondreclame al honderd jaar en daar viel weinig aan te doen.
Sinds je klanten diezelfde vraag aan ChatGPT stellen is er iets veranderd. Het gesprek gaat nog steeds buiten je om, maar je kunt er nu wel bij gaan zitten. Je kunt de vraag zelf stellen en kijken welke namen eruit komen. Dat is geen technisch project en het kost geen abonnement, het kost twintig minuten. Er is gereedschap dat het voor je meet, maar dat is voor de meeste MKB-bedrijven fors geprijsd. Met de hand kom je er ook, in een kanaal zonder posities, zonder dashboard en zonder ranking-rapport.
Hieronder staat de methode die ik zelf op studiolee.nl heb gedraaid, in vijf stappen die je vanavond nog kunt doen. Je houdt er geen scherm vol cijfers aan over waarmee je kunt pronken. Je houdt er iets bruikbaarders aan over: je weet daarna of het gat in je AI-vindbaarheid bij je zichtbaarheid zit, bij je bronnen, of nergens.
In het kort:
Op 25 juli heb ik studiolee.nl langs zes AI-antwoordmotoren gelegd. De uitkomst was niet goed en niet slecht, die was gesplitst: nul citaties in ChatGPT, Perplexity en Gemini, en negen in de AI-antwoorden van Google zelf, vier in AI Overviews en vijf in AI Mode. Bij een directe concurrent in dezelfde meting stond het precies andersom, met vijf citaties in ChatGPT.
Wat dat betekent voor jou: je hebt geen vindbaarheid, je hebt er twee. De AI-antwoorden van Google leunen op de posities die je daar al had opgebouwd, dus wie in Google staat rolt daar vaak vanzelf in mee. Een chatvenster als ChatGPT bouwt zijn antwoord op een andere manier op, en daar zegt je Google-positie weinig. Wie dus denkt "ik sta bovenaan in Google, dus dat zit wel goed", meet de ene helft en gokt op de andere. Over die eerste helft schreef ik eerder wat er precies verandert door Google AI Overviews.
Die splitsing is ook meteen het argument om het zelf te meten in plaats van het aan een onderbuikgevoel over te laten. Twee ondernemers in hetzelfde vak, met bijna dezelfde website, kunnen hier een totaal verschillende uitkomst hebben. Dat weet je pas als je kijkt.
Neem er een half uur voor, pak een leeg vel of een spreadsheet, en werk ze op volgorde af. De volgorde doet ertoe: stap 1 en 2 bepalen of je meting later nog iets waard is.
De verleiding is om je eigen bedrijfsnaam in te typen. Doe dat niet, want dat meet niets. Als iemand jouw naam al kent, heb je die klant al. Wat je wilt weten is of je opduikt bij de mensen die je nog niet kennen, en die typen geen namen maar problemen.
Schrijf vijf vragen op zoals een klant ze stelt. Voor een installatiebedrijf in Breda ziet dat er zo uit:
Let op de mix: twee keuzevragen, een prijsvraag, een spoedvraag en een oriëntatievraag. Dat is expres, want ze meten verschillende momenten in het koopproces. Een bedrijf dat alleen bij de oriëntatievraag opduikt staat er wel, maar op het moment dat er nog niets te verdienen valt. Bewaar die vijf vragen letterlijk, woord voor woord. In stap 5 heb je ze weer nodig.
Log uit, of gebruik een tijdelijke chat, of pak een incognitovenster. Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en die de hele meting onbruikbaar maakt als je hem overslaat. Een chatbot die jouw eerdere gesprekken kent weet allang wie je bent en welk bedrijf je hebt. Dan noemt hij je eigen bedrijf terug, jij denkt dat je zichtbaar bent, en je hebt in werkelijkheid alleen je eigen spiegelbeeld gemeten.
Doe elke vraag bovendien in een nieuw gesprek in plaats van er vijf achter elkaar in hetzelfde venster te stellen. Het antwoord op vraag 2 wordt anders gekleurd door wat er in vraag 1 langskwam. Stel dezelfde vijf vragen in minstens twee motoren, bijvoorbeeld ChatGPT en Perplexity, want die geven regelmatig een ander rijtje namen.
Hier gaat bijna iedereen de mist in. "Zichtbaar in AI" wordt behandeld als één ding, terwijl er drie dingen onder zitten die je los moet tellen omdat ze een ander probleem aanwijzen.
| Wat je telt | Wat het is | Wat een nul hier betekent |
|---|---|---|
| Genoemd | Je bedrijfsnaam valt in het antwoord | Je komt in de bronnen niet vaak genoeg voor |
| Geciteerd | Er staat een klikbare verwijzing naar jouw site bij | Je wordt wel geloofd, maar niet als bron gebruikt |
| Bezocht | Er komt echt verkeer binnen via die verwijzing | Je verschijnt, maar het antwoord maakt je niet interessant |
Die derde regel kun je bovendien controleren zonder ook maar iets te typen. Kijk in je statistieken bij de herkomst van je bezoekers en zoek naar chatgpt.com of perplexity.ai in het rijtje. Staat daar niets, dan is dat geen bewijs dat je nergens genoemd wordt, alleen dat het nog geen bezoek oplevert. Precies dat onderscheid is waarom je ze los telt. Bij de eerste nul werk je aan de plekken waar over je geschreven wordt. Bij de derde nul werk je aan hoe interessant je aanbod klinkt op het moment dat je wel genoemd wordt.
Voordat je conclusies trekt over je content, sluit je de saaiste verklaring uit: misschien mag de robot van OpenAI je site helemaal niet lezen. Typ je domein in met /robots.txt erachter en kijk of daar een regel staat die GPTBot buitensluit. Wat je wilt zien is dat de crawler binnen mag, bijvoorbeeld via een algemene Allow: /. Welke crawlers er zijn en hoe ze heten staat in de documentatie van OpenAI.
Op studiolee.nl heb ik dit op dezelfde dag getest: de crawler kwam netjes binnen en kreeg de volledige pagina terug. Daarmee viel de makkelijke smoes weg. Dat is oncomfortabel maar wel bruikbaar, want het betekende dat de nul in ChatGPT niet aan een dichte deur lag maar aan wat er achter die deur te vinden was. Zonder deze stap had ik weken de verkeerde reparatie kunnen uitvoeren.
Eén meting is een momentopname en die is bijna waardeloos. Deze modellen geven op dezelfde vraag niet elke keer hetzelfde antwoord, dus een enkele uitkomst zegt weinig over hoe je er structureel voor staat. Twee metingen met dertig dagen ertussen zeggen wel iets, mits je exact dezelfde vijf vragen gebruikt, in dezelfde volgorde, op dezelfde manier uitgelogd.
Zet er een terugkerende afspraak voor in je agenda van twintig minuten. Dat is wat het kost. En dat is meteen het eerlijke antwoord op de vraag waarom je hier zelf voor aan de bak moet. Er bestaat wel gereedschap dat het automatisch bijhoudt, alleen betaal je daar bureau-tarieven voor. Voor een cijfer dat je met een leeg vel ook krijgt.
Na twee rondes heb je een van deze drie beelden voor je liggen, en ze vragen om drie verschillende reacties.
Je wordt genoemd bij twee of meer vragen. Prima uitgangspositie, maar behandel het niet als een eindstand. Kijk vooral bij welk soort vraag je opduikt. Kom je alleen langs bij de brede oriëntatievraag en niet bij de spoedvraag of de prijsvraag, dan sta je aan het begin van het koopproces genoteerd. Je omzet zit aan het eind.
Je concurrent wordt genoemd en jij niet. Dit voelt als het vervelendste resultaat en het is het nuttigste, want het sluit een hoop uit. De motor kent je vak, snapt de vraag en heeft een lijstje. Je staat er alleen niet op. Dat is bijna nooit een technisch probleem en bijna altijd een bronnenprobleem: er is te weinig over jou te vinden op plekken buiten je eigen website. Welk werk daar wel aanslaat heb ik eerder stap voor stap uitgeschreven, en het is precies het werk dat je ook hoger in Google zet, want het gaat om dezelfde bronnen. Daar is geen knop voor, dat is gewoon seo voor mkb die zijn werk doet in een nieuw venster.
Niemand uit jouw vak wordt genoemd. Dan heb je iets zeldzaams te pakken: een open plek. In veel lokale vakken is er nog geen enkel bedrijf dat door AI-motoren als hét antwoord wordt behandeld. Wie daar als eerste consequent gaat publiceren en zich laat noemen, pakt een voorsprong die later duur is in te halen. Dat is precies het werk dat onder ai seo voor mkb valt, en het rendeert twee keer: in Google en in het chatvenster.
Bij alle drie geldt hetzelfde vervolg: de vraag die de klant aan ChatGPT stelde, stelt hij een half uur later ook op jouw site. Dan wil je dat daar antwoord op komt in plaats van een contactformulier. Een ai chatbot voor je website vangt precies die tweede ronde op, en meteen ook de aanvragen die om half elf 's avonds binnenkomen.
Eerlijk zijn over de grenzen hoort erbij, anders ga je te veel op vijf antwoorden bouwen. Dit is een steekproef, geen dekkend rapport. Antwoorden verschillen per persoon en per moment, dus iemand anders krijgt met dezelfde vraag een ander rijtje. Daarom meet je een patroon over vijf vragen en twee rondes, en nooit één antwoord.
Je meet bovendien zichtbaarheid en geen aantallen. Hoe vaak jouw naam bij iemand anders in een gesprek valt weet je niet, en dat gaan deze platformen voorlopig ook niet vertellen. En het is geen vervanging van je Google-werk, want daar komt nog steeds het grootste deel van je klanten vandaan. Zie AI-vindbaarheid als de gang ernaast, niet als de nieuwe voordeur.
Dat is geen reden om het niet te doen. Een steekproef die je twee keer op dezelfde manier neemt is nog altijd oneindig veel beter dan een gevoel, en het is precies wat de bureaus doen die je er een offerte voor sturen.
Terug naar die verjaardag. Het verschil met vroeger is niet dat er nu over je gepraat wordt, dat gebeurde altijd al. Het verschil is dat je voor het eerst kunt meeluisteren zonder dat je er zelf bij hoeft te zijn. Twintig minuten, vijf vragen, een schoon venster.
En dan blijkt meeluisteren niet het punt te zijn. Het punt is dat je hoort wie er wel genoemd wordt en waarom, en dat je daarna kunt zorgen dat er over jou iets te vertellen valt dat de moeite van het doorgeven waard is. Op een verjaardag noemt niemand een bedrijf omdat het een mooie website heeft. Ze noemen het omdat er iets over te zeggen valt. In een chatvenster werkt dat, alle techniek eronder daargelaten, precies zo.
Wil je niet zelf turven: in de gratis AI-scan draai ik deze meting voor je domein en krijg je de uitkomst plus de eerste reparaties per mail terug.